Πώς ο σκύλος σου μπορεί να σε βοηθήσει να γίνεις η καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου
Η αγάπη ενός σκύλου
Δεν υπάρχει ίσως τίποτα πιο αγνό από την αγάπη ενός σκύλου. Αν έχεις ζήσει πραγματικά δίπλα σε έναν, γνωρίζεις πως αυτή η σχέση δύσκολα περιγράφεται μόνο με λέξεις. Είναι ένας βαθύς δεσμός που δεν δημιουργείται από τη μία ημέρα στην άλλη, αλλά χτίζεται σιγά σιγά μέσα από τον χρόνο, τις κοινές εμπειρίες, την καθημερινότητα, την εμπιστοσύνη και όλες εκείνες τις μικρές στιγμές που τελικά συνθέτουν μια ολόκληρη ζωή μαζί.
Καθώς περνούν τα χρόνια, ο σκύλος σου γίνεται εξαιρετικά ικανός στο να σε παρατηρεί. Μαθαίνει τις συμπεριφορές σου, τη γλώσσα του σώματός σου, τον τόνο της φωνής σου και τις καθημερινές σου συνήθειες. Μπορεί να προβλέψει ότι ετοιμάζεσαι να φύγεις πριν ακόμη πιάσεις τα κλειδιά σου ή να αντιληφθεί ότι κάτι σε απασχολεί χωρίς να έχεις πει ούτε μία λέξη. Πολλές φορές φαίνεται σαν να αισθάνεται μια αλλαγή στη συναισθηματική σου κατάσταση πριν ακόμη την έχεις αναγνωρίσει εσύ ο ίδιος.
Κάπως έτσι, όσο εσύ μαθαίνεις τον σκύλο σου, εκείνος μαθαίνει εσένα. Γνωρίζει τις ιδιορρυθμίες σου, προσαρμόζεται στον τρόπο ζωής σου και γίνεται μέρος της καθημερινότητάς σου. Το σπουδαιότερο όμως είναι πως δεν σε κρίνει και δεν προσπαθεί να σε αλλάξει. Δεν τον ενδιαφέρει η κοινωνική σου θέση, πόσα χρήματα κερδίζεις, αν σήμερα ήσουν επιτυχημένος ή αν έκανες λάθη. Σε γνωρίζει στις όμορφες αλλά και στις δύσκολες ημέρες σου και συνεχίζει να σε δέχεται όπως είσαι.
Και ίσως αυτή να είναι μία από τις πρώτες μεγάλες διδασκαλίες που μας προσφέρει ένας σκύλος: την αποδοχή. Κάτι που εμείς οι άνθρωποι αναζητούμε τόσο πολύ στις σχέσεις μας, αλλά συχνά δυσκολευόμαστε να προσφέρουμε πραγματικά ο ένας στον άλλον.
Πόσο σπουδαίο είναι λοιπόν να μοιράζεσαι τη ζωή σου με ένα πλάσμα που, χωρίς να σου μιλήσει ποτέ με λέξεις, μπορεί να σε διδάξει τόσα πολλά;
Τέσσερα μαθήματα που μπορεί να σου διδάξει ο σκύλος σου
1. Σου υπενθυμίζει την παροδικότητα των υλικών πραγμάτων
Ίσως έχει μασήσει κάποια στιγμή το αγαπημένο σου παπούτσι, το καινούργιο σου κινητό ή μια γωνία από τον καναπέ. Εκείνη τη στιγμή πιθανότατα δεν σκέφτηκες καθόλου την παροδικότητα της ύλης. Μετά από χρόνια όμως, εκείνο το παπούτσι ή ο καναπές δεν θα έχουν ιδιαίτερη σημασία. Αυτό που θα έχει μείνει μέσα σου θα είναι οι στιγμές που ζήσατε μαζί.
Τα υλικά πράγματα έρχονται και παρέρχονται. Αντικαθίστανται, χαλάνε, χάνονται. Οι αναμνήσεις όμως που δημιουργούμε με εκείνους που αγαπάμε γίνονται κομμάτι της ζωής μας. Και ίσως οι σκύλοι, ακριβώς επειδή η δική τους ζωή είναι μικρότερη από τη δική μας, μας θυμίζουν με έναν πολύ δυνατό τρόπο πόσο σημαντικό είναι να μη χάνουμε τη ζωή κυνηγώντας μόνο πράγματα, αλλά να δημιουργούμε στιγμές.
2. Σου μαθαίνει να ζεις στο παρόν
Παρατήρησε τον σκύλο σου την επόμενη φορά που θα βγείτε βόλτα. Μπορεί να έχει περπατήσει το ίδιο μονοπάτι εκατοντάδες φορές και παρ’ όλα αυτά να το εξερευνά σαν να βρίσκεται εκεί για πρώτη φορά. Μυρίζει το χώμα, παρατηρεί μια κίνηση στα χόρτα, ακούει έναν ήχο από μακριά και στρέφει ολόκληρη την προσοχή του σε αυτό που συμβαίνει εκείνη ακριβώς τη στιγμή.
Ο άνθρωπος περνά μεγάλο μέρος της ζωής του ανάμεσα σε δύο χρόνους: σε αυτό που συνέβη και σε αυτό που φοβάται, σχεδιάζει ή περιμένει να συμβεί. Ο σκύλος, αντίθετα, έχει μια μοναδική ικανότητα να βρίσκεται βαθιά μέσα στην παρούσα στιγμή. Δεν σκέφτεται τη χθεσινή βόλτα ούτε αγωνιά για την αυριανή. Βιώνει αυτό που υπάρχει τώρα.
Όταν λοιπόν περπατάς μαζί του χωρίς βιασύνη, όταν αφήνεις για λίγο το κινητό και αρχίζεις πραγματικά να παρατηρείς όσα παρατηρεί κι εκείνος, η καθημερινή σας βόλτα μπορεί να γίνει κάτι πολύ περισσότερο από μια υποχρέωση. Μπορεί να γίνει μια μικρή άσκηση παρουσίας. Ένας τρόπος να επιστρέψεις κι εσύ, έστω για λίγο, στο εδώ και τώρα.
3. Σου διδάσκει την ταπεινότητα
Όποια θέση κι αν έχεις στη δουλειά σου, όσα χρήματα κι αν κερδίζεις και όσο σημαντικός κι αν θεωρείσαι στον επαγγελματικό ή κοινωνικό σου χώρο, όταν επιστρέψεις σπίτι είσαι απλώς ο άνθρωπος του σκύλου σου. Θα του βάλεις το λουρί, θα βγείτε μαζί βόλτα και, ναι, κάποια στιγμή θα σκύψεις με το σακουλάκι στο χέρι για να μαζέψεις τις ακαθαρσίες του.
Έχει κάτι πολύ όμορφο αυτή η υπενθύμιση. Ο σκύλος δεν γνωρίζει τους τίτλους μας και δεν εντυπωσιάζεται από όσα εμείς χρησιμοποιούμε πολλές φορές για να προσδιορίσουμε την αξία μας. Για εκείνον έχει σημασία αν είσαι εκεί, αν μπορεί να σε εμπιστευτεί, αν τον φροντίζεις, αν τον ακούς και αν νιώθει ασφαλής μαζί σου. Μας επαναφέρει έτσι σε κάτι πολύ πιο απλό και ουσιαστικό: στην αξία της σχέσης και όχι της εικόνας.
4. Ο σκύλος σου μπορεί να γίνει ο καθρέφτης σου
Αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα που έχω πάρει μέσα από τη δουλειά μου με τους σκύλους και τους ανθρώπους τους. Πολλές φορές προσπαθούμε να εξετάσουμε μια συμπεριφορά κοιτάζοντας αποκλειστικά τον σκύλο. Έχει άγχος, υπερδιέγερση, φόβους, δυσκολεύεται να ηρεμήσει ή αντιδρά έντονα και η πρώτη μας σκέψη είναι: «Πώς θα αλλάξω αυτή τη συμπεριφορά;».
Όμως ένας σκύλος δεν υπάρχει απομονωμένος από το περιβάλλον του. Ζει μέσα σε ένα σπίτι, σε μια καθημερινότητα και, πάνω απ’ όλα, μέσα σε μια σχέση. Αν η καθημερινότητα χαρακτηρίζεται από ένταση, βιασύνη, ασυνέπεια ή διαρκές στρες, είναι πιθανό όλα αυτά να επηρεάζουν και εκείνον. Ο τρόπος που κινούμαστε, μιλάμε, αντιδρούμε και επικοινωνούμε αποτελεί μέρος του κόσμου μέσα στον οποίο ζει.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι κάθε φόβος, άγχος ή δυσκολία συμπεριφοράς ενός σκύλου προκαλείται από τον κηδεμόνα του. Η συμπεριφορά είναι πολύ πιο σύνθετη και επηρεάζεται από τη γενετική, τις προηγούμενες εμπειρίες, την κοινωνικοποίηση, το περιβάλλον, την κατάσταση της υγείας και πολλούς ακόμη παράγοντες. Θα ήταν άδικο και επιστημονικά λανθασμένο να φορτώνουμε στον άνθρωπο την ευθύνη για οτιδήποτε βιώνει ο σκύλος του.
Υπάρχει όμως ένας παράγοντας που αξίζει πάντα να παρατηρούμε: τη μεταξύ μας σχέση.
Πολλές φορές ο σκύλος μάς δείχνει πράγματα που δεν έχουμε ακόμη δει στον εαυτό μας. Μπορεί να μας κάνει να αντιληφθούμε ότι χρειάζεται να γίνουμε πιο σταθεροί, πιο υπομονετικοί, πιο ξεκάθαροι ή περισσότερο παρόντες. Μπορεί ακόμη να μας αναγκάσει να παρατηρήσουμε τον δικό μας φόβο, τη δική μας ένταση ή τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε όταν κάτι δεν πηγαίνει όπως θα θέλαμε.
Τότε η ερώτηση παύει να είναι μόνο «τι πρέπει να αλλάξει ο σκύλος μου;» και γίνεται «τι μπορούμε να αλλάξουμε μαζί;».
Και κάπου εκεί η εκπαίδευση αποκτά ένα εντελώς διαφορετικό νόημα. Δεν προσπαθείς απλώς να διαμορφώσεις τη συμπεριφορά ενός ζώου. Μαθαίνεις να επικοινωνείς καλύτερα με ένα διαφορετικό είδος, να παρατηρείς, να ακούς, να έχεις υπομονή και πολλές φορές να εξελίσσεσαι κι εσύ μαζί του.
Ο δεσμός ανθρώπου και σκύλου μπορεί να γίνει μια πνευματική άσκηση
Δεν χρειάζεται να δώσεις σε αυτήν τη σχέση κάποιον ιδιαίτερο ή μεταφυσικό τίτλο για να αναγνωρίσεις το βάθος της. Αρκεί να περάσεις πραγματικό, ουσιαστικό χρόνο με τον σκύλο σου. Να περπατήσεις μαζί του χωρίς να βιάζεσαι, να καθίσεις δίπλα του στη φύση, να παρατηρήσεις τη γλώσσα του σώματός του και να μάθεις να τον ακούς ακόμη κι όταν δεν υπάρχει καμία λέξη ανάμεσά σας.
Ένας βαθύς δεσμός δεν δημιουργείται επειδή αγαπάμε απλώς πολύ τον σκύλο μας. Χτίζεται μέσα από την εμπιστοσύνη, τον σεβασμό, τη συνέπεια, την ασφάλεια και τις κοινές εμπειρίες. Χτίζεται όταν σταματάμε να βλέπουμε μόνο τι θέλουμε εμείς από εκείνον και αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε τι χρειάζεται κι εκείνος από εμάς.
Ίσως τότε αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι η σχέση ανθρώπου και σκύλου μπορεί πράγματι να γίνει μια μορφή πνευματικής άσκησης. Όχι με την έννοια κάποιας θεωρίας, αλλά μέσα από την ίδια την καθημερινότητα. Μέσα από την εξάσκηση της υπομονής, της παρουσίας, της αποδοχής, της παρατήρησης και της ουσιαστικής σύνδεσης με ένα άλλο ζωντανό πλάσμα.
Και τελικά… ποιος εκπαιδεύει ποιον;
Πιστεύουμε ότι εμείς είμαστε οι δάσκαλοι. Εμείς μαθαίνουμε στον σκύλο πώς να ζήσει στον ανθρώπινο κόσμο, πώς να περπατά μαζί μας, πώς να επικοινωνεί και πώς να προσαρμόζεται στους κανόνες μιας κοινωνίας που δεν δημιουργήθηκε για εκείνον.
Αν όμως μείνεις για λίγο και κοιτάξεις πραγματικά όλα όσα έχει αλλάξει μέσα σου η ζωή με έναν σκύλο, ίσως ανακαλύψεις ότι η διδασκαλία ήταν πάντα αμφίδρομη.
Εσύ του έμαθες να ζει λίγο περισσότερο στον δικό σου κόσμο. Εκείνος όμως μπορεί να σου έμαθε να επιστρέφεις στη στιγμή, να παρατηρείς περισσότερο, να συγχωρείς ευκολότερα, να χαίρεσαι με λιγότερα και να θυμάσαι ότι η ουσία της ζωής δεν βρίσκεται πάντοτε στα μεγάλα πράγματα.
Βρίσκεται συχνά σε μια βόλτα που έχεις κάνει εκατοντάδες φορές, σε ένα βλέμμα που καταλαβαίνεις χωρίς λέξεις, σε έναν σκύλο που έρχεται και ξαπλώνει ήσυχα δίπλα σου.
Και ίσως, τελικά, όλα αυτά τα χρόνια που πίστευες ότι εσύ δίδασκες τον σκύλο σου πώς να ζει στον δικό σου κόσμο, εκείνος να σε δίδασκε σιωπηλά κάτι εξίσου σημαντικό: πώς να επιστρέψεις λίγο περισσότερο στον εαυτό σου.
Αφήστε μια απάντηση